កម្មវិធីភាសាខ្មែរ

គម្រោងផ្តួចផ្តើមកម្មវិធីកុំព្យូទ័រភាសាខ្មែរ

ពុម្ពអក្សរ

Your browser does not support inline frames or is currently configured not to display inline frames.

		រហូតមកដល់ពេលនេះ ពុម្ពអក្សរកុំព្យូទ័រសម្រាប់ភាសាខ្មែរមានរយៈពេលជិត ១៥ ឆ្នាំហើយ ។ ប៉ុន្តែពួកវាមិនត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយប្រើយូនីកូដទេ ដោយសារពេលនោះមិនទាន់មានខ្មែរយូនីកូដ ។ ពុម្ពអក្សរទាំងនេះ ឥឡូវកំពុងត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ កម្មវិធីវាយអត្ថបទ ក៏ដូចជាសម្រាប់ទស្សនាវដ្តី និង កាសែត ។ ក្តារចុចសម្រាប់ពុម្ពអក្សរទាំងនេះមានរួចហើយ និង កំពុងត្រូវបានប្រើ ។ ការសរសេរភាសាខ្មែរជារហស្សលិខ យូនីកូដ បានក្លាយទៅជាការពិចារណាចុងក្រោយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ( លើកលែងតែកំហុសអាចកើតឡើង) ក្នុងយូនីកូដកំណែ ៤.០ (វាត្រូវបានដាក់បញ្ចូលក្នុងកំណែ ៣ និង ៣.១ ) ។ យូនីកូដ មិនគ្រាន់តែស្ថាបនាជារហស្សលិខ ដោយផ្តល់តម្លៃទៅឲ្យតួអក្សរនិមួយៗ ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាថែមទាំងកំណត់លំដាប់វាយបញ្ចូលទៀតផង ដែលទាំងនេះមានលក្ខណៈខុសពីប្រព័ន្ធចាស់ៗ ។ ក្នុងការសរសេរដោយដៃ និង ដោយគ្មានពុម្ពអក្សរជាខ្នាតគំរូ ភាសាខ្មែរត្រូវបានគេវាយបញ្ចូលពីឆ្វេងទៅស្តាំ ដូចគ្នាទៅនឹងលំដាប់ដែលតួអក្សរត្រូវបោះពុម្ព ។ ដោយមានយូនីកូដ ភាសាខ្មែរត្រូវបានវាយបញ្ចូលតាមលំដាប់ ដែលតួអក្សរត្រូវបានអាន (មានលក្ខណៈខុសគ្នាពីមុន) ដែលតម្រូវឲ្យមាន " ឥរិយាវៃឆ្លាត " ពីប្រព័ន្ធ ឬ កម្មវិធីវាយអត្ថបទ ។ ទ្រង់ទ្រាយពុម្ពអក្សរថ្មី (OpenType, ATT) អនុញ្ញាតឲ្យសរសេរជារហស្សលិខនូវ "ឥរិយាវៃឆ្លាត" នេះ នៅក្នុងពុម្ពអក្សរ ដោយអនុញ្ញាតឲ្យប្រើពួកវាក្នុងប្រព័ន្ធខ្នាតគំរូ ដោយមិនចាំបាច់បង្កើតរហស្សលិខជាក់លាក់ណាមួយសម្រាប់ពួកវា ។ មានរួចជាស្រេចហើយនូវពុម្ពអក្សរ ខ្នាតគំរូមួយ និង OpenType មួយចំនួន (ដែលបង្កើតដោយ Microsoft) ។ ភាគច្រើននៃពុម្ពអក្សរទាំងនេះ សុទ្ធតែមានកម្មសិទ្ធ ។ គម្រោងផ្តួចផ្តើមកម្មវិធីភាសាខ្មែរ បានផលិត និង បានដាក់ក្នុងដែនសាធារណៈ នូវពុម្ពអក្សរ OpenType យូនីកូដពេញលេញមួយ ដើម្បីប្រើសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធីបើកទូលាយរហស្សលិខ ដែលបកប្រែពុម្ពអក្សរខ្មែរ ។ បច្ចុប្បន្នគម្រោង កំពុងធ្វើការដើម្បីកែលំអពុម្ពអក្សរនេះ បន្លិចពុម្ពអក្សរ ដូច្នេះវាអាចប្រើជាពុម្ពអក្សរប្រព័ន្ធ ដែលអាចមើលឃើញក្នុងទំហំតូចបំផុត ។ សូមមើល ស្ថានភាព និង ទំព័រ ទាញយក សម្រាប់ព័ត៌មានស្តីអំពីពុម្ពអក្សរដែលបានបង្កើតដោយ គម្រោងកម្មវិធីភាសាខ្មែរ ឬក៏ ធនធានផ្សេងៗទៀត ។ សំណុំពុម្ពអក្សរពេញលេញមួយ ត្រូវទិញ ឬក៏អភិវឌ្ឍ រួចដាក់ក្នុងដែនសាធារណៈ វាត្រូវតែរួមបញ្ចូលនូវពុម្ពអក្សរមូលដ្ឋាន(ច្បាស់លាស់បំផុត) ដែលនឹងត្រូវប្រើក្នុងម៉ឺនុយ និង ផ្នែកផ្សេងៗទៀតនៃផ្ទៃប្រទាក់អ្នកប្រើ ក៏ដូចជាពុម្ពអក្សរពុម្ពអក្សរដទៃទៀត ដែលប្រើក្នុងផ្នែកសិល្បៈក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដែលនឹងត្រូវប្រើក្នុងឯកសារ និងការរចនា ។ សំណុំពុម្ពអក្សរត្រូវតែធ្វើឲ្យប្រសើរជាងមុន បន្ថែមពីលើសំនុំពុម្ពអក្សរដែលមិនគោរពតាមខ្នាតគំរូ ដើម្បីអាចវាយអត្ថបទជាភាសាខ្មែរ ក្នុងកុំព្យូទ័រដែលប្រើភាសាអង់គ្លេសជាគោល ដូច្នេះពុម្ពអក្សរទាំងនេះមិនមែនជាឧបសគ្គ ដល់ការដាក់ឲ្យប្រើ និងការព្រមទទួលយករបស់ប្រព័ន្ធ (កាត់បន្ថយភាពខុសគ្នាក្នុងការផ្លាស់ប្តូរសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ដែលធ្លាប់វាយភាសាខ្មែរជាមួយប្រព័ន្ធផ្សេងទៀត) ។ ពុម្ពអក្សរគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់គម្រោងនេះ ព្រោះថាពួកវា អាចបន្ថែមតម្លៃដែលប្រព័ន្ធផ្សេងៗទៀតមិនមាន ។ ភាពសំបូរបែបក្នុងពុម្ពអក្សរ របស់ប្រព័ន្ធ Macintosh បានប្រែក្លាយ Apple ក្នុងទសវត្សឆ្នាំ១៩៩០ ឲ្យទៅជាឧស្សាហកម្មគំរូមួយសម្រាប់ការបោះពុម្ពផ្សាយ ការកាន់កាប់ នូវគុណ សម្បត្តិរបស់ខ្លួនជាច្រើន គឺត្រូវមានពុម្ពអក្សរផ្សេងៗដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ ។ សំណុំនៃពុម្ពអក្សរដែលបានអភិវឌ្ឍនឹងត្រូវពិពណ៌នានូវតម្រូវការដែលខុសគ្នាៗ។ ពុម្ពអក្សរមួយចំនួននៃពុម្ពអក្សរទាំងអស់នេះ នឹងត្រូវបានទិញ មួយចំនួននឹងត្រូវ បានអភិវឌ្ឍ និង មួយចំនួនទៀតយកលំនាំតាមយូនីកូដ និង ប្រភេទបើកទូលាយ ដោយប្រើឡើងវិញនូវកិច្ចប្រឹងប្រែងដែលបានធ្វើកន្លងមកដោយ អ្នកអភិវឌ្ឍ ពុម្ពអក្សរ អ្នកផលិតកុំព្យូទ័រ និង អ្នកប្រាជ្ញ ៖ ពុម្ពអក្សរសម្រាប់អេក្រង់កុំព្យូទ័រ ។ ពុម្ពអក្សរដ៏ច្បាស់ដែលងាយស្រួលមើល ក្នុងអេក្រង់កុំព្យូទ័រ សូម្បីតែមានទំហំតូចក៏ដោយ ។ ពុម្ពអក្សរនេះនឹងត្រូវ បានដើម្បីបកប្រែសាររបស់ប្រព័ន្ធ និង កម្មវិធី ។ សំណុំនៃពុម្ពអក្សរដ៏ពេញ លេញគឺចាំបាច់ណាស់ (ធម្មតា ដិត សរសេរជាប់គ្នា សរសេរជាប់គ្នាដិត) ។ ពុម្ពអក្សរត្រូវបាន"បន្លិច" យ៉ាងស្អាតសម្រាប់ការប្រើរបស់ពួកវាក្នុងអត្ថបទ តូចៗ ។ យើងកំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មទៅលើពុម្ពអក្សរនេះនាពេល បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ពុម្ពអក្សរសម្រាប់កម្មវិធីដំណើរការអត្ថបទ ។ ពុម្ពអក្សរទាំងនេះរួមមាន ពុម្ពអក្សរខ្មែរបុរាណ រចនាប័ទ្មពុម្ពអក្សរចាស់(អក្សរបុរាណ) លក្ខណៈ ពុម្ពអក្សរសម្រាប់សញ្ញា (មូល) លក្ខណៈពុម្ពអក្សរការេ (ជ្រុង) លក្ខណៈ ពុម្ពអក្សរសរសេរដោយដៃ និង លក្ខណៈពុម្ពអក្សរថ្មីៗ (អ្នកចូលចិត្តនឹង អ្វីមួយ) ពុម្ពអក្សរសម្រាប់អ្នករចនា ។ ពុម្ពអក្សរបច្ចុប្បន្នមិនទាន់ធ្វើឲ្យត្រូវគ្នាសម្រាប់ ការរចនា ទាំងសោភ័ណភាព និង បច្ចេកទេស ។ អ្នករចនាពុម្ពអក្សរថ្មីៗត្រូវ តែបានអភិវឌ្ឍ ប្រាកដថាពួកវាអាចត្រូវបានប្រើ និង "បត់បែន" តាមវិធី ដែលអ្នករចនាបានធ្វើ ។ រចនាប័ទ្មបានមកពីប្រទេសអឺរ៉ុប និង អាស៊ី គួរ ត្រូវបានពិចារណានៅពេលរចនាពុម្ពអក្សរទាំងនេះ ។ បញ្ជីពុម្ពអក្សរពេញលេញគួររួមមាន ៖ ការបង្ហាញនូវអត្ថបទជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងរចនាប័ទ្មដើមរបស់ពួកវា ។ អក្សរព្រាហ្មណ៍ (សតវត្សទី ១ ដល់ ទី៥ ) (មួយគំរូ) អក្សរខ្មែរបុរាណមុនសម័យអង្គរ (សតវត្សទី ៦ ដល់ ទី៩)(មួយគំរូ) អក្សរខ្មែរបុរាណសម័យអង្គរ (សតវត្ស ទី១០ ដល់ ទី១៣) (បីគំរូ) អក្សរខ្មែរបុរាណសម័យអង្គរ (សតវត្ស ទី១០ ដល់ ទី១៣) (បីគំរូ) អក្សរខ្មែរសម័យក្រោយអង្គរ (សតវត្ស ទី១៤ ដល់ ទី១៩) (ច្រើនគំរូ) ពុម្ពអក្សរប្រព័ន្ធ(ត្រូវបានប្រើភាគច្រើនលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រ) សំណុំពុម្ពអក្សរពេញលេញ ៖ ធម្មតា, ដិត, សរសេរជាប់គ្នា, សរសេរជាប់គ្នាដិត សំបុត្រ សំណុំបែបបទ ។ល។ (ពុម្ពអក្សរខ្មែរទំនើប) ពុម្ពអក្សរសម្រាប់សញ្ញា (មូល) ពុម្ពអក្សរការេ (ជ្រុង) អក្សរសរសេរដោយដៃ ការរចនា លក្ខណៈអក្សរជាចំណង់ចំណូលចិត្តមានមូលដ្ឋានជាភាសាខ្មែរ អក្ខរវិចិត្រសាស្ត្រ អឺរ៉ុប និង ភាសាចិន/ជប៉ុន ពុម្ពអក្សរសម្រាប់គម្រោងនេះ ត្រូវតែសម្របតាមខ្នាតគំរូឧស្សាហកម្ម និង ប្រើទ្រង់ ទ្រាយនៃវិធីរៀបអក្សរពុម្ពកំរិតខ្ពស់ ដែលត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងល្អសម្រាប់អក្សរ សំស្រ្តឹតដូចជាភាសាខ្មែរ ។ ទាំង Microsoft និង Apple ក៏មានទ្រង់ទ្រាយទាំង នេះដែរ (OpenType សម្រាប់ Microsoft និង ATT សម្រាប់ Apple ) ។ ពុម្ពអក្សរ ទាំងនេះត្រូវតែប្រើខ្នាតគំរូយូនីកូដផងដែរ ។ ចំនួនពុម្ពអក្សរទាំងនេះ (១៥) អាចប្រើបានក្នុងទ្រង់ទ្រាយ OpenType រួចហើយ ។ ប៉ុន្តែពួកវាត្រូវបានរក្សាសិទ្ធិ។ ផ្នែកនៃគម្រោងនេះនឹងព្យាយាមដើម្បីទិញពុម្ពអក្សរ ទាំងនេះទៅដាក់ក្នុងដែនសាធារណៈ ។ ជាសរុបគម្រោងកម្មវិធីភាសាខ្មែរ គួរតែទិញ ឬក៏ ផលិតពុម្ពអក្សរយ៉ាងហោច ណាស់ឲ្យបាន ៥០ពុម្ពអក្សរ ឬក៏ អាចលើសពីនេះសម្រាប់ដាក់ក្នុងដែន សារធារណៈ ។ លោក អុំ មុន្នី ជាអ្នករៀបអក្សរពុម្ពមុនគេរបស់កម្ពុជា និង បង្កើតពុម្ពអក្សរយូនីកូដឲ្យប្រើ បានផងដែរ តាមរយៈគេហទំព័ររបស់គាត់ www.camboday.com ។ ចាប់ពីខែ សីហា ឆ្នាំ ២០០៤ យើងចាត់ទុកថាពុម្ពអក្សរយូនីកូដមានគ្រប់គ្រាន់ លុះត្រាតែមានជំនួយអាចរកបាន ហើយការងារនៃគម្រោងដែលព្យាយាមចែក ចាយពុម្ពអក្សរទៅដល់ដែនសាធារណៈក៏លែងមានទៀតដែរ ប្រសិនបើយើងមិន អាចរកបានជំនួយជាក់លាក់មួយ ។ ពុម្ពអក្សរទាំងនេះត្រូវបានផលិតដោយ លោក ដាញ់ ហុង លោក អុំ មុន្នី Khek brother និង ប្រភពផ្សេងៗទៀតត្រូវ បានគេចាត់ទុកថាមាន លក្ខណៈគ្រាប់គ្រាន់ ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ យើងត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការ ចងក្រងពុម្ពអក្សរឲ្យក្លាយជាខ្នាតគំរូ ។ ពុម្ពអក្សរដែលរួមមានតំណជាក់លាក់ជំនួស ឲ្យតួអក្សរ (ដូចជាការប្រើពាក្យ AUI ជំនួសដោយស្រះពេញតួ QUUV2 ) ត្រូវបាន រកឃើញ ។ ការប្រើពុម្ពអក្សរទាំងនេះផលិតអត្ថបទខ្មែរយូនីកូដមិនត្រឹមត្រូវ និង គួរ ត្រូវបានបង្ខូចទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ។ ការបកប្រែនៃអត្ថបទពុម្ពអក្សរចាស់ៗទៅជាយូនីកូដ វាពិតជាសមហេតុផលដែលគិតថាប្រើប្រាស់យូនីកូដ ពុម្ពអក្សរចាស់ៗទាំងអស់នឹង ត្រូវបានលុបចោល ។ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីកាត់បន្ថយតម្លៃនៃការផ្លាស់ប្តូរពីប្រព័ន្ធចាស់ៗទៅជាប្រព័ន្ធ ថ្មីមួយ វាមានសារៈសំខាន់ដែលថាឯកសារដែលត្រូវបានសរសេរដោយប្រើពុម្ព អក្សរខ្មែរចាស់ៗ (មុនយូនីកូដ) ត្រូវបានបកប្រែយ៉ាងងាយទៅជាពុម្ពអក្សរខ្មែរ ។ កម្មវិធីមួយដើម្បីបកប្រែឯកសារចាស់តម្រូវឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍ ។ មានកម្មវិធីប្រើប្រាស់រួចហើយ ដែលបានអភិវឌ្ឍដោយ Jean Fusil និង ត្រូវបាន ថែរក្សាដោយអង្គការវេទិកាទូទៅនៃកម្ពុជា ដើម្បីបកប្រែអត្ថបទដែលត្រូវបាន សរសេរក្នុងប្រភេទពុម្ពអក្សរចាស់មួយ (ពុម្ពអក្សរចាស់ៗ ឬក៏ ការបម្លែងជា រហស្សលិខឯកជន) ពុម្ពអក្សរកុំព្យូទ័រភាសាខ្មែរទៅនឹងប្រភេទពុម្ពអក្សរខ្មែរចាស់ៗ ដទៃទៀត ។ កម្មវិធីនេះអាចបកប្រែក្នុងចំណោមការចងក្រងជាក្រមចំនួន ២៣ នៃ ពុម្ពអក្សរខ្មែរ ដោយមិនប្រើយូនីកូដនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។ លោក លីន ជា បានអភិវឌ្ឍកំណែដំបូងនៃកម្មវិធីបម្លែងពុម្ពអក្សរ ABC ទៅជា យូនីកូដ ឲ្យទៅឯកសារអត្ថបទធម្មតា និង បង្កើតឯកសារយូនីកូដ ។ កម្មវិធី បម្លែងនេះ យើងបានសម្រេចប្រើ វា និង បានបង្កើតកម្មវិធីបម្លែងពេញ លេញផ្សេងទៀតដែលបម្លែងឯកសារអត្ថបទពុម្ពអក្សរ ABC (គិតទាំង Zero Space) ឲ្យទៅជាឯកសារ យូនីកូដ utf-8 ។ កំណែទី២ នៃកម្មវិធីដែលចាប់ផ្តើមដោយ ផ្ទាល់ពីលីម៉ូន បានធ្វើរួចហើយ ។ កម្មវិធីទាំងពីរនេះអាចប្រើបានពី ទំព័រទាញយក របស់យើង។ ចរិកលក្ខណៈរបស់ពួកវាគឺ ៖ ភាពខុសគ្នារវាងស្រះូ និង ទំរង់ទាបរបស់ ៊ និង ៉ ។ ស្គាល់គ្រប់ករណីទាំងអស់ដែល ព + ា ត្រូវបានប្រើជំនួសដោយអក្សរ ញ ។ ការទទួលយកនូវករណីជាច្រើននៃ ជើង ត និង ជើង ដ បានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ ការរៀបចំ ៉ ៊ និង វណ្ណយុត្តិ នៅពេលដាក់ពួកវានៅកន្លែងមិនតឹ្រមត្រូវ ។ ការរៀបចំស្រះ សញ្ញា និង ជើងព្យញ្ជនៈ នៅពេលពួកវាស្ថិតនៅលំដាប់មិនត្រឹមត្រូវ ។ ចំណែកឯទ្រង់ទ្រាយឯកសារ (យកចេញពី MS Windows ទៅបរិស្ថាន Open Source ) មិនចាំបាច់មានកម្មវិធីបកប្រែទេ ។ ទោះជាទ្រង់ទ្រាយ Microsoft សម្រាប់ ឯកសារ (UCS-2) គឺខុសគ្នាពីទ្រង់ទ្រាយត្រូវបានប្រើដោយ Linux (UFT-8) កម្មវិធីដែលធ្វើការបកប្រែដោយស្វ័យប្រវត្តិនេះ នៅពេលដែលកម្មវិធីនេះបើក ឯកសារបង្កើតដោយកម្មវិធី Microsoft (ដូចជា MS Word ឬក៏ MS Excel) សូមពិនិត្យមើលទំព័រ ស្ថានភាព និងទំព័រ ទាញយក របស់យើង សម្រាប់ការធ្វើឲ្យទាន់សម័យ ។

		ទំព័រត្រូវបានកែប្រែចុងក្រោយនៅ ថ្ងៃ សៅរ៍ ទី ៣០ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០០៤ សម្រាប់សេចក្តីអធិប្បាយណាមួយអំពីទំព័របណ្តាញ សូមទាក់ទងប្រធានបណ្តាញរបស់ដែននេះ